Nowelizacja prawa spadkowego

Na początku maja br. do Sejmu wpłynął projekt ustawy nowelizującej prawo spadkowe. Nowelizacja obejmuje wprowadzenie do systemu prawa polskiego tzw. zapisu windykacyjnego oraz modyfikacje instytucji wykonawcy testamentu.

Istotą zapisu windykacyjnego będzie możliwość rozporządzenia w testamencie konkretnymi przedmiotami wchodzącymi w skład majątku spadkodawcy w taki sposób, by przeszły one w momencie śmierci spadkodawcy na własność osób wskazanych w testamencie. Zapis windykacyjny będzie zatem bliski powszechnemu rozumieniu pojęcia zapisu (zapis testamentowy uregulowany dotychczas stanowi jedynie źródło zobowiązania spadkobierców do wydania przedmiotów zapisu osobom wskazanym przez spadkodawcę). Wprowadzenie zapisu windykacyjnego umożliwi swobodniejsze dysponowanie majątkiem na wypadek śmierci poprzez bezpośrednie wywołanie skutku przeniesienia własności przedmiotów zapisu oraz eliminację konieczności zawierania dodatkowych umów pomiędzy spadkobiercami, a osobami na rzecz których zapis został dokonany. Równocześnie ustawodawca nie rezygnuje z zapisu w jego dotychczasowej formie, dla którego zapis windykacyjny ma jedynie stanowić alternatywne rozwiązanie. Przedmiotem zapisu windykacyjnego będą mogły być rzeczy i zbywalne prawa majątkowe, oznaczone co do tożsamości, przedsiębiorstwo oraz gospodarstwo rolne. Ponadto możliwe będzie ustanowienie w drodze zapisu windykacyjnego użytkowania lub służebności, obciążających rzeczy, które weszły w skład masy spadkowej. Zapis windykacyjny będzie dla swej ważności wymagał umieszczenia w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego. Zapis windykacyjny będzie można przyjąć lub odrzucić. Brak oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu w okresie 6 miesięcy od dowiedzenia się o zapisie będzie skutkował uznaniem, że zapis został przyjęty. Zapisobiercy, którzy otrzymają zapis windykacyjny będą solidarnie z pozostałymi spadkobiercami odpowiadać za długi spadkowe do chwili działu spadku, zaś po jego dokonaniu będą odpowiedzialni proporcjonalnie do wartości otrzymanego przedmiotu zapisu windykacyjnego. Zawsze jednak odpowiedzialność zapisobiercy za długi spadkowe będzie ograniczona do wartości przedmiotu zapisu windykacyjnego według stanu i cen z chwili śmierci spadkodawcy. Zapis windykacyjny będzie podlegał opodatkowaniu na takich samych zasadach jak spadek.

Nowelizacja prawa spadkowego uelastyczni ponadto instytucję wykonawcy testamentu. Wykonawcę testamentu będzie można powołać do sprawowania zarządu nie tylko całym spadkiem, lecz również zorganizowaną jego częścią lub oznaczonym składnikiem masy spadkowej. Powyższa regulacja może mieć szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy w skład spadku wchodzi zespół składników majątkowych, które łącznie tworzą przedsiębiorstwo. Powołanie wykonawcy testamentu do zarządu przedsiębiorstwem pozwoli uniknąć wątpliwości lub nawet sporu co do umocowania do podejmowania decyzji zarządczych do czasu działu spadku, a w konsekwencji zmniejszy ryzyko utraty wartości przedsiębiorstwa.

Łukasz Czarnocki

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych (druk nr 3018)


Aby uzyskać więcej informacji, prosimy o kontakt:

Andrzej Chrzanowski, adwokat, kierujący zespołem postępowań sądowych:
T: +48 22 314 90 09
M: + 48 603 725 590
andrzej.chrzanowski@krawczyk-legal.com